Ένα οδοιπορικό αναζήτησης στο Τώρα και στο Κάποτε

Πολύς νέος κόσμος, πολλοί φοιτητές κάθε εθνικότητας σε σπουδές βιοτεχνολογίας και πράσινων πηγών ενέργειας, νεανικό σφρίγος κι ενέργεια, αισθάνεσαι πραγματικά μια πόλη σε διαδικασία επανεφεύρεσης. Ακόμη κι εκεί όπου οι δείκτες ανεργίας εξακολουθούν να είναι υψηλοί, όπου μια απογοήτευση και μια μίζερη ανία είναι σχεδόν χειροπιαστά αισθητές.

• Εξατομικευμένη εξυπηρέτηση από host
• Ιδιωτικά παιχνίδια για ομάδες και εκδηλώσεις
• Μεταφορά με λιμουζίνα από το αεροδρόμιο
• Προσωπικός συμβουλός για τα παιχνίδια

Συνεχίζοντας την περιήγηση μας φτάνουμε στη διαβόητη γειτονιά του Dorstfeld, με ένα κάποιο δέος, έχοντας στον νου έναν επικοινωνιακό καταιγισμό πριν από λίγα χρόνια, όταν η τούτη η περιοχή είχε ρετσινωθεί (sic) ως «Nazi-Kiez», φωλιά ναζί, εθνικιστών και νοσταλγών των Ράιχ, με την ρατσιστική εγκληματικότητα να χτυπάει ανησυχητικές εξάρσεις. Ο δήμος (στον οποίο ας μην ξεχνάμε ότι έχει πατήσει αρβύλα εκλογικά και το NPD) σαν αντίδραση, μαζί με την κοινότητα αλλά και την εκκλησία, ξόδεψε πολλά σε διάφορες δράσεις, κατασταλτικές και μη, ένας τοίχος στην Emscherstrasse έγινε συμβολικό πεδίο της αντιπαράθεσης με ένα διαρκές βάψε-σβήσε ναζιστικών συνθημάτων, σήμερα υπό διακριτική επίβλεψη γράφει με πολλά χαρούμενα χρώματα ‘Our colors are beautiful’. Σήμερα η ακροδεξιά ορατότητα έχει παρουσιάσει ύφεση, τα εκλογικά ποσοστά έχουν υποχωρήσει, αρκούν άραγε τα στοιχεία αυτά για να υποστηριχτεί μια οριστική εξάλειψη του «αυγού του φιδιού»; Η έξαρση του νέου προσφυγικού και μεταναστευτικού τα τελευταία χρόνια έδειξε ότι ο ρατσισμός και ο φασισμός μπορεί να λάβει και πιο «διαφωτισμένες» και καθωσπρέπει «φιλελεύθερες» εκφάνσεις πέραν των λαϊκών των ξυρισμένων ούγκανων του δρόμου. Ωστόσο υπάρχει αισιοδοξία, άλλωστε η περιοχή έχει μια μακρά παράδοση ως δέκτης και χωνευτήρι μεταναστών και προσφύγων, οι Σύριοι, οι Αφγανοί και οι Αφρικανοί είναι οι τελευταίοι σε μια μακρά αλυσίδα, η οποία περνά από τους οικονομικούς μετανάστες του Ευρωπαϊκού Νότου, τους Gastarbeiter που έχτισαν βράχο-βράχο το περίφημο Wirtschaftswunder, αλλά και τα εκατομμύρια Γερμανών προσφύγων του Β’ Παγκοσμίου (που τους επεφύλαξαν οι ντόπιοι υποδοχή ανάλογη με εκείνη των δικών μας «τουρκόσπορων», η βρισιά «Polacke» ακόμη ακούγεται εδώ οδυνηρή), και φτάνει μέχρι πίσω στον 19ο και 18ο αιώνα με τους πρώτους Πολωνούς που ήρθαν διωγμένοι μετά τον πρώτο διαμελισμό της κακότυχης χώρας τους.

Που μπορώ να δω Ντόρτμουντ - Λειψία live*

Ωστόσο ως γνωστόν, τα όμοια απωθούνται και ο αντίπαλος ο πιο μισητός είναι πάντα ο γείτονας, έτσι το πραγματικό ντέρμπυ της χρονιάς είναι πάντα αυτό, για τους πιο φανατικούς αμφότερων των πλευρών δύο νίκες επί του μισητού αντιπάλου αρκούν για να σωθεί μια αποτυχημένη σαιζόν. Μια αντιπαλότητα η οποία όσο κι αν μοιάζει να αμβλύνεται με τον καιρό είναι ακόμη ενεργή, φτάνοντας και σε ακρότητες μίσους, από το παρατσούκλι «Die Scheisse vom Revier» («τα σκατά της περιοχής») μέχρι το αλήστου μνήμης σύνθημα μερίδας της κιτρινόμαυρης κερκίδας, «φτιάξτε ένα όχημα από το Γκελσενκίρχεν ως το Άουσβιτς». Ειδικά στις δεκαετίες του ’80 και του ‘90, δρούσαν γαρ εντός και εκτός γηπέδου τέτοιου τύπου χούλιγκαν συμμορίες, με προεξάρχον το διαβόητο «Borussenfront». Ο επίσημος σύλλογος πλέον έχει πολύ χαμηλό πήχη ανοχής σε τέτοια φαινόμενα, η γενικότερη στάση χαράσσει διαχωριστικές γραμμές, από απαγορεύσεις εισόδου, επικοινωνιακές εκστρατείες, θαρραλέες τοποθετήσεις σε ακανθώδη θέματα της επικαιρότητας (θυμάμαι εκείνο το επικό twit κόντρα στον Τραμπ και το τείχος του, «the only Wall we believe in is…»), γενναιόδωρες δωρεές στο μουσείο μνήμης του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ, οργάνωση επισκέψεων-προσκυνημάτων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Και να που πάλι φτάνουμε στο ζήτημα ταμπού, ξανά οι ναζί, και πάλι και πάλι, το σκοτεινό παρελθόν της χώρας είναι πανταχού παρόν και το επικαθορίζει, η κληρονομιά βαριά και η μνήμη όσο κι αν θέλει να ξεχαστεί ξαναζωντανεύει και όχι μόνο σαν νεοναζιστικό φάντασμα.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Η Ιστορία σε προκαλεί να την κοιτάξεις κατάματα, όσο τρομακτικό κι αν είναι. Πλέον οι περισσότερες ομάδες (αλλά και εταιρείες και οργανώσεις κάθε λογής) προσπαθούν να σταθούν απέναντι της, χωρίς εξωραϊσμούς και εξιδανικεύσεις, ή αναζητώντας ένα φύλλο συκής, μια κάποια αντιναζιστική περγαμηνή η οποία να ισοσταθμίζει την συνεργασία, την ανοχή, την αδιαφορία. Και για κάθε Heinrich Czerkus (επιστάτης του γηπέδου, κομμουνιστής, δολοφονημένος από την Γκεστάπο) cas καζινο συρου ωραριο υπάρχουν δεκάδες σαν τον August Lenz (το ίνδαλμα της ομάδας τότε, ενεργό μέλος συγχρόνως της διαβόητης οργάνωσης Todt). Για το ζήτημα της συνενοχής του γερμανικού λαού στα ναζιστικά εγκλήματα έχουν καταναλωθεί σελίδες επί σελίδων σε φιλοσοφικά και ιστορικά δοκίμια και αναλύσεις, οριστική απάντηση δεν θα βρεθεί ποτέ, μπορεί όμως να ήμαστε σίγουροι ότι ασφαλώς η ενοχή δεν υπήρξε συλλογική, ούτε όμως και η αθωότητα. Και σίγουρα υπό την στυγνή ναζιστική Gleichschaltung, του συντονισμού δηλαδή ακόμη και του τελευταίου τροχού της αμάξης στην επικρατούσα ιδεολογία, θα ήταν αδύνατο και ο χώρος του ποδοσφαίρου να έμενε άσπιλος και αλώβητος όσο και αν το επιθυμεί η ύστερη ματιά. Οι Πολωνοί αποτελούν και το πιο πολυάριθμο και παλαιότερο μεταναστευτικό κομμάτι της περιοχής, οι δεσμοί των δύο κοινοτήτων ήταν άλλωστε στενοί από παλιά (από τα χρόνια που ο Πρώσος βασιλιάς έδινε όρκο υποταγής στον Πολωνό, κάτι που οι Γερμανοί εθνικιστές θέλουν πολύ να ξεχάσουν), η δε ροή του ερχομού τους ήταν σχεδόν συνεχής με τα χρόνια (και κατά μια ειρωνεία της Ιστορίας εδώ κατέφυγαν μεταπολεμικά και πολλοί Πολωνοί Εβραίοι διωγμένοι από το πολωνικά αντισημιτικά πογκρόμ). Οι περισσότεροι ενσωματώθηκαν, σχεδόν εκγερμανίστηκαν, ο Πάβελ έγινε Πωλ και ο Πιοτρ Πέτερ, ωστόσο η παρουσία και η επίδραση τους είναι εμφανής, όποιος π.χ. διαβάσει τις συνθέσεις της Μπορούσια από τα παλιά θα παρατηρήσει ότι ήταν γεμάτες από πολλά επώνυμα σε –τσικ, και –κόβιακ και –όφσκι, φτάνοντας φυσικά μέχρι τις μέρες του… προδότη Λεβαντόφσκυ, του πάντα αγαπητού Κούμπα και του προς το παρόν τελευταίου των Μοϊκανών Λούκας Πίστσεκ. Τα ίδια ακριβώς θα μπορούσαν να λεχθούν και για την άσπονδη γειτόνισσα Schalke 04 (αγαπημένη ομάδα λέγεται του Πολωνού Πάπα Βοϊτίλα) από το κοντινό Gelsenkirchen, με το οποίο περισσότερα ενώνουν το Ντόρτμουντ παρά το χωρίζουν, σε κάθε επίπεδο (μια ακόμη ιστορική ειρωνεία είναι ότι τα πρώτα χρώματα της Μπορούσια ήταν το γαλάζιο και το άσπρο, τα ευσεβή χρώματα της…. Ωστόσο ως γνωστόν, τα όμοια απωθούνται και ο αντίπαλος ο πιο μισητός είναι πάντα ο γείτονας, έτσι το πραγματικό ντέρμπυ της χρονιάς είναι πάντα αυτό, για τους πιο φανατικούς αμφότερων των πλευρών δύο νίκες επί του μισητού αντιπάλου αρκούν για να σωθεί μια αποτυχημένη σαιζόν.

Μια αντιπαλότητα η οποία όσο κι αν μοιάζει να αμβλύνεται με τον καιρό είναι ακόμη ενεργή, φτάνοντας και σε ακρότητες μίσους, από το παρατσούκλι «Die Scheisse vom Revier» («τα σκατά της περιοχής») μέχρι το αλήστου μνήμης σύνθημα μερίδας της κιτρινόμαυρης κερκίδας, «φτιάξτε ένα όχημα από το Γκελσενκίρχεν ως το Άουσβιτς». Ειδικά στις δεκαετίες του ’80 και του ‘90, δρούσαν γαρ εντός και εκτός γηπέδου τέτοιου τύπου χούλιγκαν συμμορίες, με προεξάρχον το διαβόητο «Borussenfront». Ο επίσημος σύλλογος πλέον έχει πολύ χαμηλό πήχη ανοχής σε τέτοια φαινόμενα, η γενικότερη στάση χαράσσει διαχωριστικές γραμμές, από απαγορεύσεις εισόδου, επικοινωνιακές εκστρατείες, θαρραλέες τοποθετήσεις σε ακανθώδη θέματα της επικαιρότητας (θυμάμαι εκείνο το επικό twit κόντρα στον Τραμπ και το τείχος του, «the only Wall we believe in is…»), γενναιόδωρες δωρεές στο μουσείο μνήμης του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ, οργάνωση επισκέψεων-προσκυνημάτων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Ντόρτμουντ – Άιντραχτ Φρανκφούρτης

«Μιλάει» η εξέδρα από τον πάγκο

Και να που πάλι φτάνουμε στο ζήτημα ταμπού, ξανά οι ναζί, και πάλι και πάλι, το σκοτεινό παρελθόν της χώρας είναι πανταχού παρόν και το επικαθορίζει, η κληρονομιά βαριά και η μνήμη όσο κι αν θέλει να ξεχαστεί ξαναζωντανεύει και όχι μόνο σαν νεοναζιστικό φάντασμα. Η Ιστορία σε προκαλεί να την κοιτάξεις κατάματα, όσο τρομακτικό κι αν είναι.

• Σύστημα πόντων ανταμοιβής για τακτικούς πελάτες
• Δωρεάν ποτά και φαγητό για υψηλούς παίκτες
• Ειδικές προσφορές για νέες εγγραφές
• Πρόγραμμα πιστότητας με επιπλέον προνόμια

Πλέον οι περισσότερες ομάδες (αλλά και εταιρείες και οργανώσεις κάθε λογής) προσπαθούν να σταθούν απέναντι της, χωρίς εξωραϊσμούς και εξιδανικεύσεις, ή αναζητώντας ένα φύλλο συκής, μια κάποια αντιναζιστική περγαμηνή η οποία να ισοσταθμίζει την συνεργασία, την ανοχή, την αδιαφορία. Και για κάθε Heinrich Czerkus (επιστάτης του γηπέδου, κομμουνιστής, δολοφονημένος από την Γκεστάπο) cas καζινο συρου ωραριο υπάρχουν δεκάδες σαν τον August Lenz (το ίνδαλμα της ομάδας τότε, ενεργό μέλος συγχρόνως της διαβόητης οργάνωσης Todt).

Τα διαδικτυακά παιχνίδια και οι καλύτερες διαδικτυακές εμπειρίες

Cobra Queen Κουλοχέρης Με Δωρεάν Δοκιμή

Για το ζήτημα της συνενοχής του γερμανικού λαού στα ναζιστικά εγκλήματα έχουν καταναλωθεί σελίδες επί σελίδων σε φιλοσοφικά και ιστορικά δοκίμια και αναλύσεις, οριστική απάντηση δεν θα βρεθεί ποτέ, μπορεί όμως να ήμαστε σίγουροι ότι ασφαλώς η ενοχή δεν υπήρξε συλλογική, ούτε όμως και η αθωότητα. Και σίγουρα υπό την στυγνή ναζιστική Gleichschaltung, του συντονισμού δηλαδή ακόμη και του τελευταίου τροχού της αμάξης στην επικρατούσα ιδεολογία, θα ήταν αδύνατο και ο χώρος του ποδοσφαίρου να έμενε άσπιλος και αλώβητος όσο και αν το επιθυμεί η ύστερη ματιά.

ΟΡΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

«Ελιωσε» σόλες για τον Κλοπ

Αυτό που ίσως σώζει την Μπορούσια (σε αντίθεση π.χ. με την Σάλκε, της οποίας έμεινε από τα χρόνια του ’30 και του ’40 η ρετσινιά της επίσημης αγαπημένης του καθεστώτος, ή άλλες ομάδες όπως το Μόναχο 1860 ή η Βέρντερ Βρέμης, όπως σημειώνει και ο Νιλς Χάβεμαν στο βιβλίο του «Fußball unterm Hakenkreuz») είναι κατά βάση η ασημαντότητά της τότε, το μικρό της ειδικό βάρος, ούσα μια μικρομεσαία ομάδα της Gauliga (όπως μετονομάστηκε το πρωτάθλημα τότε σε άρια ορολογία). Μαζί και οι βομβαρδισμοί που εξαφάνισαν όλα τα αρχεία της εποχής σε μια πύρινη φιλεύσπλαχνη ευμένεια της λήθης… Στο μεταξύ βρισκόμαστε σε ένα λεωφορείο γεμάτο θορυβώδη εφηβάκια στο σχόλασμα, η διαδρομή τραβάει υπομονετικά προς τα προάστια της πόλης, ατελείωτες στάσεις, ήσυχες κατοικίες της μεσαίας τάξης, ελάχιστα καταστήματα, δέντρα πολλά, κίνηση ελάχιστη.

Χωρίς αφέντες, χωρίς αγορές — βάζοντας τέλος στον καθημερινό ολοκληρωτισμό

Αυτό που ίσως σώζει την Μπορούσια (σε αντίθεση π.χ. με την Σάλκε, της οποίας έμεινε από τα χρόνια του ’30 και του ’40 η ρετσινιά της επίσημης αγαπημένης του καθεστώτος, ή άλλες ομάδες όπως το Μόναχο 1860 ή η Βέρντερ Βρέμης, όπως σημειώνει και ο Νιλς Χάβεμαν στο βιβλίο του «Fußball unterm Hakenkreuz») είναι κατά βάση η ασημαντότητά της τότε, το μικρό της ειδικό βάρος, ούσα μια μικρομεσαία ομάδα της Gauliga (όπως μετονομάστηκε το πρωτάθλημα τότε σε άρια ορολογία). Μαζί και οι βομβαρδισμοί που εξαφάνισαν όλα τα αρχεία της εποχής σε μια πύρινη φιλεύσπλαχνη ευμένεια της λήθης… Στο μεταξύ βρισκόμαστε σε ένα λεωφορείο γεμάτο θορυβώδη εφηβάκια στο σχόλασμα, η διαδρομή τραβάει υπομονετικά προς τα προάστια της πόλης, ατελείωτες στάσεις, ήσυχες κατοικίες της μεσαίας τάξης, ελάχιστα καταστήματα, δέντρα πολλά, κίνηση ελάχιστη. Ο προορισμός μας είναι κάπου κοντά στο Τέρμα, 13 χιλιόμετρα από το κέντρο, στάση Zeche Zollern. Ένα από τα αναρίθμητα ορυχεία της περιοχής (πάνω από 100 υπολογίζονται), που κάποτε ήταν ο αιμοδότης της, η πηγή του πλούτου και του «μαύρου χρυσού».

39721 σχόλια

Στο μεταξύ το Παράδειγμα άλλαξε σε «όχι άλλο κάρβουνο», και το τελευταίο ορυχείο έκλεισε το 2018 με πολιτικούς δεκάρικους λόγους και ανθρακί δάκρυα εργαζομένων, τα περισσότερα έχουν μετατραπεί σε μεγάλα περιαστικά πάρκα, πολιτιστικά κέντρα ή μουσεία, σαν και αυτό στο οποίο κατευθυνόμαστε. Είναι ώρα απομεσήμερου, ελάχιστοι και σκόρπιοι οι επισκέπτες περιδιαβαίνουν τον χώρο, η πιο θορυβώδης παρουσία είναι μια ομάδα Γερμανοτούρκων, μία νύφη με μαλλί φρέσκου κομμωτηρίου παλεύει με δωδεκάποντα τακούνια και σηκώνοντας ένα φουστάνι κρινολίνο να διασχίσει τις γραμμές όπου στέκονται ακίνητα τα σκουριασμένα βαγονέτα, στο χέρι της ο γαμπρός με ξυρισμένο κεφάλι, στενό κουστούμι και πουκάμισο που μοιάζει έτοιμο να σχιστεί από τους φουσκωμένους μύες, από πίσω ακολουθία οι κουμπάροι και ο φωτογράφος αναζητώντας πόζες ιντάστριαλ σικ για το άλμπουμ του γάμου. Τα παρακολουθούμε όλα αυτά ψηλά από τον πύργο, με ένα ίσως λίγο συγκαταβατικό χαμόγελο, η ζωή συνεχίζεται και είναι ωραία έτσι, κάπως απαλύνει την συγκίνηση αλλά και το κάπως άβολο συναίσθημα να είμαστε ανέμελοι τουρίστες σε έναν χώρο εργατικού κόπου και μαρτυρίου, όπου γενεές ολόκληρες έβγαζαν μεροκάματα και νυχτοκάματα του τρόμου και της πνευμονοκονίασης, πολλοί σε δεκάδες οργιές κάτω την Γη, «unter Tage», υπό το θαμπό φως της ασετιλίνης. Η αίθουσα τριγύρω είναι γεμάτη από τεράστιες μεταλλικές κατασκευές, παροπλισμένα ατμοκίνητα έμβολα που κάποτε έδιναν τον ρυθμό στις αντλίες και στους ταινιόδρομους για την εξόρυξη του ορυκτού, σήμερα μοιάζουν ακίνδυνες σαν παιδικά παιχνίδια, η ησυχία του κτιρίου είναι σχεδόν απόλυτη, και όμως ακούγεται κραυγαλέα, λες και οι τοίχοι έχουν απορροφήσει και κρατήσει στη μνήμη, σε κάποιες μικροσκοπικές κβαντικές ταλαντώσεις, τις κλαγγές, τις κρούσεις, τον θόρυβο, τις φωνές, και τώρα να τις μεταδίδουν σε μια κρυφή συχνότητα πολύ πέρα από το ανθρώπινο συνειδητό φάσμα. Στους τοίχους παντού φωτογραφίες ασπρόμαυρες, σαν από έναν άλλο κόσμο, καθημερινά αντικείμενα, εργαλεία ποτισμένα μόχθο, και πρόσωπα, ατελείωτα ανώνυμα και ξεχασμένα πρόσωπα, νεανικά τα περισσότερα αλλά σαν πρόωρα γερασμένα, με γωνίες και ρυτίδες, σκληρά βλέμματα που αποπνέουν όμως μια συντροφικότητα του μόχθου. Ο προορισμός μας είναι κάπου κοντά στο Τέρμα, 13 χιλιόμετρα από το κέντρο, στάση Zeche Zollern.

Προϊστορία & Στατιστικά Λιλ – Ντόρτμουντ

Πολύς νέος κόσμος, πολλοί φοιτητές κάθε εθνικότητας σε σπουδές βιοτεχνολογίας και πράσινων πηγών ενέργειας, νεανικό σφρίγος κι ενέργεια, αισθάνεσαι πραγματικά μια πόλη σε διαδικασία επανεφεύρεσης. Ακόμη κι εκεί όπου οι δείκτες ανεργίας εξακολουθούν να είναι υψηλοί, όπου μια απογοήτευση και μια μίζερη ανία είναι σχεδόν χειροπιαστά αισθητές. Συνεχίζοντας την περιήγηση μας φτάνουμε στη διαβόητη γειτονιά του Dorstfeld, με ένα κάποιο δέος, έχοντας στον νου έναν επικοινωνιακό καταιγισμό πριν από λίγα χρόνια, όταν η τούτη η περιοχή είχε ρετσινωθεί (sic) ως «Nazi-Kiez», φωλιά ναζί, εθνικιστών και νοσταλγών των Ράιχ, με την ρατσιστική εγκληματικότητα να χτυπάει ανησυχητικές εξάρσεις. Ο δήμος (στον οποίο ας μην ξεχνάμε ότι έχει πατήσει αρβύλα εκλογικά και το NPD) σαν αντίδραση, μαζί με την κοινότητα αλλά και την εκκλησία, ξόδεψε πολλά σε διάφορες δράσεις, κατασταλτικές και μη, ένας τοίχος στην Emscherstrasse έγινε συμβολικό πεδίο της αντιπαράθεσης με ένα διαρκές βάψε-σβήσε ναζιστικών συνθημάτων, σήμερα υπό διακριτική επίβλεψη γράφει με πολλά χαρούμενα χρώματα ‘Our colors are beautiful’. Σήμερα η ακροδεξιά ορατότητα έχει παρουσιάσει ύφεση, τα εκλογικά ποσοστά έχουν υποχωρήσει, αρκούν άραγε τα στοιχεία αυτά για να υποστηριχτεί μια οριστική εξάλειψη του «αυγού του φιδιού»; Η έξαρση του νέου προσφυγικού και μεταναστευτικού τα τελευταία χρόνια έδειξε ότι ο ρατσισμός και ο φασισμός μπορεί να λάβει και πιο «διαφωτισμένες» και καθωσπρέπει «φιλελεύθερες» εκφάνσεις πέραν των λαϊκών των ξυρισμένων ούγκανων του δρόμου.

Απολαύστε πολυτέλεια και παιχνίδια υψηλής τεχνολογίας στο καζίνο

Ωστόσο υπάρχει αισιοδοξία, άλλωστε η περιοχή έχει μια μακρά παράδοση ως δέκτης και χωνευτήρι μεταναστών και προσφύγων, οι Σύριοι, οι Αφγανοί και οι Αφρικανοί είναι οι τελευταίοι σε μια μακρά αλυσίδα, η οποία περνά από τους οικονομικούς μετανάστες του Ευρωπαϊκού Νότου, τους Gastarbeiter που έχτισαν βράχο-βράχο το περίφημο Wirtschaftswunder, αλλά και τα εκατομμύρια Γερμανών προσφύγων του Β’ Παγκοσμίου (που τους επεφύλαξαν οι ντόπιοι υποδοχή ανάλογη με εκείνη των δικών μας «τουρκόσπορων», η βρισιά «Polacke» ακόμη ακούγεται εδώ οδυνηρή), και φτάνει μέχρι πίσω στον 19ο και 18ο αιώνα με τους πρώτους Πολωνούς που ήρθαν διωγμένοι μετά τον πρώτο διαμελισμό της κακότυχης χώρας τους. Οι Πολωνοί αποτελούν και το πιο πολυάριθμο και παλαιότερο μεταναστευτικό κομμάτι της περιοχής, οι δεσμοί των δύο κοινοτήτων ήταν άλλωστε στενοί από παλιά (από τα χρόνια που ο Πρώσος βασιλιάς έδινε όρκο υποταγής στον Πολωνό, κάτι που οι Γερμανοί εθνικιστές θέλουν πολύ να ξεχάσουν), η δε ροή του ερχομού τους ήταν σχεδόν συνεχής με τα χρόνια (και κατά μια ειρωνεία της Ιστορίας εδώ κατέφυγαν μεταπολεμικά και πολλοί Πολωνοί Εβραίοι διωγμένοι από το πολωνικά αντισημιτικά πογκρόμ). Οι περισσότεροι ενσωματώθηκαν, σχεδόν εκγερμανίστηκαν, ο Πάβελ έγινε Πωλ και ο Πιοτρ Πέτερ, ωστόσο η παρουσία και η επίδραση τους είναι εμφανής, όποιος π.χ. διαβάσει τις συνθέσεις της Μπορούσια από τα παλιά θα παρατηρήσει ότι ήταν γεμάτες από πολλά επώνυμα σε –τσικ, και –κόβιακ και –όφσκι, φτάνοντας φυσικά μέχρι τις μέρες του… προδότη Λεβαντόφσκυ, του πάντα αγαπητού Κούμπα και του προς το παρόν τελευταίου των Μοϊκανών Λούκας Πίστσεκ. Τα ίδια ακριβώς θα μπορούσαν να λεχθούν και για την άσπονδη γειτόνισσα Schalke 04 (αγαπημένη ομάδα λέγεται του Πολωνού Πάπα Βοϊτίλα) από το κοντινό Gelsenkirchen, με το οποίο περισσότερα ενώνουν το Ντόρτμουντ παρά το χωρίζουν, σε κάθε επίπεδο (μια ακόμη ιστορική ειρωνεία είναι ότι τα πρώτα χρώματα της Μπορούσια ήταν το γαλάζιο και το άσπρο, τα ευσεβή χρώματα της…. Ένα από τα αναρίθμητα ορυχεία της περιοχής (πάνω από 100 υπολογίζονται), που κάποτε ήταν ο αιμοδότης της, η πηγή του πλούτου και του «μαύρου χρυσού». Στο μεταξύ το Παράδειγμα άλλαξε σε «όχι άλλο κάρβουνο», και το τελευταίο ορυχείο έκλεισε το 2018 με πολιτικούς δεκάρικους λόγους και ανθρακί δάκρυα εργαζομένων, τα περισσότερα έχουν μετατραπεί σε μεγάλα περιαστικά πάρκα, πολιτιστικά κέντρα ή μουσεία, σαν και αυτό στο οποίο κατευθυνόμαστε. Είναι ώρα απομεσήμερου, ελάχιστοι και σκόρπιοι οι επισκέπτες περιδιαβαίνουν τον χώρο, η πιο θορυβώδης παρουσία είναι μια ομάδα Γερμανοτούρκων, μία νύφη με μαλλί φρέσκου κομμωτηρίου παλεύει με δωδεκάποντα τακούνια και σηκώνοντας ένα φουστάνι κρινολίνο να διασχίσει τις γραμμές όπου στέκονται ακίνητα τα σκουριασμένα βαγονέτα, στο χέρι της ο γαμπρός με ξυρισμένο κεφάλι, στενό κουστούμι και πουκάμισο που μοιάζει έτοιμο να σχιστεί από τους φουσκωμένους μύες, από πίσω ακολουθία οι κουμπάροι και ο φωτογράφος αναζητώντας πόζες ιντάστριαλ σικ για το άλμπουμ του γάμου. Τα παρακολουθούμε όλα αυτά ψηλά από τον πύργο, με ένα ίσως λίγο συγκαταβατικό χαμόγελο, η ζωή συνεχίζεται και είναι ωραία έτσι, κάπως απαλύνει την συγκίνηση αλλά και το κάπως άβολο συναίσθημα να είμαστε ανέμελοι τουρίστες σε έναν χώρο εργατικού κόπου και μαρτυρίου, όπου γενεές ολόκληρες έβγαζαν μεροκάματα και νυχτοκάματα του τρόμου και της πνευμονοκονίασης, πολλοί σε δεκάδες οργιές κάτω την Γη, «unter Tage», υπό το θαμπό φως της ασετιλίνης.

Η αίθουσα τριγύρω είναι γεμάτη από τεράστιες μεταλλικές κατασκευές, παροπλισμένα ατμοκίνητα έμβολα που κάποτε έδιναν τον ρυθμό στις αντλίες και στους ταινιόδρομους για την εξόρυξη του ορυκτού, σήμερα μοιάζουν ακίνδυνες σαν παιδικά παιχνίδια, η ησυχία του κτιρίου είναι σχεδόν απόλυτη, και όμως ακούγεται κραυγαλέα, λες και οι τοίχοι έχουν απορροφήσει και κρατήσει στη μνήμη, σε κάποιες μικροσκοπικές κβαντικές ταλαντώσεις, τις κλαγγές, τις κρούσεις, τον θόρυβο, τις φωνές, και τώρα να τις μεταδίδουν σε μια κρυφή συχνότητα πολύ πέρα από το ανθρώπινο συνειδητό φάσμα.

Στουτγκάρδη-Βέρντερ Βρέμης 1-1

Ένας τραχύς εργατικός κόσμος με μόνο αποκούμπι τις πολυμελείς οικογένειες και τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που αφιερωνόταν σε λαϊκά χόμπι, όπως η εκτροφή… περιστεριών (πραγματική μανία παλιά στην περιοχή, θυμάμαι το χαρακτηριστικό ανέκδοτο συνομιλίας δύο γυναικών «μα γιατί τον χώρισε; Αφού δεν είχε περιστέρια!») και φυσικά το ποδόσφαιρο. Πέρα από τους δικούς τους ερασιτεχνικούς συλλόγους, ήταν η μεγάλη ομάδα της περιοχής και το ματς του Σαββάτου ή της Κυριακής που έδινε μια διέξοδο και μια ευχάριστη αναμονή στην εβδομάδα, άλλωστε δεν ήταν λίγοι οι παίχτες που ξεκίνησαν ή δούλευαν ακόμη στα χαλυβουργεία ή στα λιγνιτωρυχεία.

Κατανοήστε τις πιθανότητες του παιχνιδιού σας στο καζίνο

Στους τοίχους παντού φωτογραφίες ασπρόμαυρες, σαν από έναν άλλο κόσμο, καθημερινά αντικείμενα, εργαλεία ποτισμένα μόχθο, και πρόσωπα, ατελείωτα ανώνυμα και ξεχασμένα πρόσωπα, νεανικά τα περισσότερα αλλά σαν πρόωρα γερασμένα, με γωνίες και ρυτίδες, σκληρά βλέμματα που αποπνέουν όμως μια συντροφικότητα του μόχθου. Ένας τραχύς εργατικός κόσμος με μόνο αποκούμπι τις πολυμελείς οικογένειες και τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που αφιερωνόταν σε λαϊκά χόμπι, όπως η εκτροφή… περιστεριών (πραγματική μανία παλιά στην περιοχή, θυμάμαι το χαρακτηριστικό ανέκδοτο συνομιλίας δύο γυναικών «μα γιατί τον χώρισε; Αφού δεν είχε περιστέρια!») και φυσικά το ποδόσφαιρο. Πέρα από τους δικούς τους ερασιτεχνικούς συλλόγους, ήταν η μεγάλη ομάδα της περιοχής και το ματς του Σαββάτου ή της Κυριακής που έδινε μια διέξοδο και μια ευχάριστη αναμονή στην εβδομάδα, άλλωστε δεν ήταν λίγοι οι παίχτες που ξεκίνησαν ή δούλευαν ακόμη στα χαλυβουργεία ή στα λιγνιτωρυχεία.